კაცხის მონასტერი

კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
კაცხის ტაძარი
previous arrow
next arrow
Slider

 

კაცხის მონასტერი იმერეთის მხარეში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაცხში მდებარეობს. იგი X-XI საუკუნეებით თარიღდება და ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთ გამორჩეულ და საინტერესო ძეგლს წარმოადგენს. ტაძრის კორპუსი და გუმბათის ყელი ექვს აფსიდიანია და საფეხურებადაა განლაგებული. კაცხის ტაძარი სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ფეოდალურ სახლთა საგვარეულო ეკლესია და საძვალე იყო. თავდაპირველად, XI საუკუნიდან XVI საუკუნემდე, იგი სამების სახელობის ყოფილა და ბაღუაშთა საგვარეულოს ტაძარს, მათ საძვალეს წარმოადგენდა. მას შემდეგ, რაც დავით აღმაშენებელმა ურჩი ფეოდალები, ბაღვაშები, დაამარცხა და საქართველოდან განდევნა კაცხის ტაძარი უპატრონოდ დარჩა. XVI საუკუნეში მიტოვებული და დაზიანებული ეკლესია მის ახალ მფლობელს, აბულასხარ ამირეჯიბს აღუდგენია. ამ პერიოდიდან ტაძარი მაცხოვრის სახელზე ეკურთხა და განახლებული ცხოვრება დაიწყო. XVII-XVIII საუკუნეებში კაცხის მონასტერი, ისევე როგორც კაცხის ციხე, აბაშიძეთა მფლობელობაშია. 1804 წლიდან კი ციხეცა და მონასტერიც იმერეთში გადახვეწილი სოლომონ ლიონიძის, ერეკლე II-ის ცნობილი მინისტრის ხელში გადავიდა. 1853-1854 წლებში კაცხის იმდროინდელ მეპატრონეს, ცნობილი კრიტიკოსის კიტა აბაშიძის ბაბუას, ტაძრის აღდგენა-შეკეთება გადაუწყვეტია. მას ტაძარი სარფელი ქვის ოსტატების, ძმები დურმიშების დახმარებით აღუდგენია. ერთ-ერთი ძმა იოსებ დურმიში თავისსავე შეკეთებულ ტაძარში მოინათლა, ტაძრის მოძღვრის პეტრე მოდებაძის ასულზე იქორწინა და იმერეთში დარჩა. ის კაცხის ტაძრის ეზოშია დაკრძალული. აქედან წარმოიშვა გვარი დურმიშიძე. კაცხის მონასტრეი დიდი კულტურული ცენტრი ყოფილა, რომელსაც დიდი ბიბლიოთეკა ჰქონდა. აქ მრავალი წიგნი გადაწერილა. კაცხში ინახებოდა უნიკალური ძეგლი – მორთულობით გამორჩეული ტყავზე დაწერილი სახარება, რომელიც ექვთიმე ათონელს უთარგმნია 1059 წელს და ლიპარიტ ბაღუაშის მიერ შეწირული მათეს სახარების „თარგმანი“. კაცხის მონასტერთან ახლოს მდებარეობს ქართული კულტურის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი – კაცხის სვეტი.

 

არქიტექტურა

კაცხის მონასტერი მაცხოვრის შობის სახელობის ტაძრის, გარშემოსავლელის, გალავნისა და სამრეკლოსგან შედგება. კაცხის მაცხოვრის შობის სახელობის ტაძარი ექვსაფსიდიანი ეკლესიის ყველაზე გვიანდელი და გამორჩეული ნიმუშია. ნაგებობა საფეხურებად განლაგებული სამი კონცენტრული, წახნაგოვანი მოცულობისგან შედგება: გარსშემოსავლელი, ტაძრის კორპუსი და გუმბათის ყელი. ყოველი წახნაგი ფრონტონით სრულდება, რის გამოც ტეხილი ლავგარდნები იქმნება. ეს საერთო დეკორატიულობის ეფექტს ზრდის. გუმბათის ქვეშ ექვსი ნახევარწრიული აფსიდია მოქცეული, რომლებიც გარდა საკუთხევლის აფსიდისა, უბემოდ ერთვიან ცენტრალურ სივრცეს. საკურთხევლის აფსიდი მცირედ შვერილია და გარედან ხუთწახნაგოვანი მოხაზულობა აქვს. გუმბათის ყელზე გადასვლა ბრტყელი ტრომპების ორი რიგის საშუალებით ხორციელდება. კაცხის ტაძარს მდიდრული ჩუქურთმიანი მორთულობა ჰქონდა. 1854  წლის რესტავრაციის დროს ძირითად კორპუსს ძველი პერანგი მოხსნეს და თავიდან მოაპირკეთეს. ეკლესიის ყველა შესასვლელის თავზე ბარელიეფებია განთავსებული, რომლებსაც ასომთავრული წარწერები ახლავს. ტაძარს სამი მხრიდან გარსშემოსავლელი ახლავს, რომელიც ეკლესიის მშენებლობიდან დაახლოებით 30 წლის შემდეგაა აშენებული. მისი მორთულობა ყველაზე უკეთაა შემონახული. შემორჩენილია მდიდრული საპირეები და კარნიზი. აღმოსავლეთ სადგომში პლასტიკური ხელოვნების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნიმუშია განთავსებული – მოჩუქურთმებულ მრგვალ ჩარჩოში ჩასმული ოთხი ანგელოზის მიერ ჯვრის ამაღლების ამსახველი რელიეფი. კაცხის ტაძარს ხუთკუთხა გალავანი აქვს შემოვლებული. გალავნის აღმოსავლეთ კუთხეში სამრეკლო დგას, რომელიც კარიბჭის ფუნქციასაც ასრულებს. სამრეკლო გვიანფეოდალურ ხანას (XVI ან XVII საუკუნე) მიეკუთვნება.

 

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.