საღოლაშენის ღვთისმშობლის ეკლესია

საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესია

საღოლაშენის ღვთისმშობლის ეკლესია

საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესია შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ საღოლაშენში მდებარეობს. იგი განვითარებული შუა საუკუნეებით თარიღდება და გადაკეთებულია XIX საუკუნეში. ადრეულ პერიოდს მიეკუთვნება Read more

შინდისის ციხე-გალავანი

შინდისის ციხე-გალავანი

შინდისის ციხე-გალავანი

შინდისის ციხე-გალავანი შიდა ქართლის მხარეში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შინდისში მდებარეობს. იგი XVIII საუკუნით თარიღდება. ციხეს გეგმაში მართკუთხა მოხაზულობა აქვს და რიყის ქვითაა ნაგები, გამოყენებულია აგურიც. დასავლეთით ფართო, თაღოვანი Read more

ზემო ნიქოზის მთავარანგელოზის ეკლესია

ზემო ნიქოზის მთავარანგელოზის ეკლესია

ზემო ნიქოზის მთავარანგელოზის ეკლესია

ზემო ნიქოზის მთავარანგელოზის ეკლესია შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიქოზში მდებარეობს. იგი X საუკუნით თარიღდება. წარწერის თანახმად, ეკლესია მიქაელ ეპისკოპოსს აუგია. ზემო ნიქოზის მთავარანგელოის ეკლესია ქართული კულტურის Read more

გელათის სოხასტერი

გელათის სოხასტერი

გელათის სოხასტერი

გელათის სოხასტერი იმერეთში მდებარეობს, ქალაქ ქუთაისიდან 11 კმ-ზე, გელათის მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მისგან 200 მეტრის დაშორებით, შემაღლებულ ადგილას. ძეგლი თარიღდება XII საუკუნით, მოიცავს ასევე XVI ს-ის სამშენებლო ფენებს. სოხასტერი ეწოდებოდა ბუნებრივ ან საგანგებოდ გაკეთებულ შენობას, სადაც ბერები განმარტოებულ, დაყუდებულ ცხოვრებას ეწეოდნენ. გელათის სოხასტრის შესახებ ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: “კვალად არს გელათის პირისპირ, აღმოსავლეთად, მონასტერი გუნბათიანი, დიდშენი, სოხასტერად ხმობილი. უზის წინამძღვარი”. ისტორიულ წყაროებში მონასტრის შესახებ ფაქტობრივად არაფერია ცნობილი. კომპლექსი ცუდ მდგომარეობაშია, დაწყებულა ეკლესიის რესტავრაცია, თუმცა ძალიან უხეშად, ლავგარდნის მცირე ნაწილი გარედან შეცემენტებულია, იატაკი და კანკელი სრულიად შეუსაბამო მასალითაა გაკეთებული, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მინაშენებს არ აქვს გადახურვა და წვიმისას წყალი დგება, ეკლესიის აღმოსავლეთით ჩანს კედლების ნაშთები, რომლებიც მცენარეებშია ჩაფლული და გეგმა არ იკითხება. გელათის სოხასტერი თავისი კომპოზიციითა და არქიტექტურული თავისებურებებით მნიშვნელოვანი ძეგლია, რომელიც აუცილებლად საჭიროებს სათანადო გამოკვლევასა და ყურადღებას.

 

არქიტექტურა

გელათის სოხასტერი მოიცავს მაცხოვრის ეკლესიას, სამსართულიან შენობას, სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობებსა და გალავანს. სოხასტრის მაცხოვრის ეკლესია დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ეკვდერებითა და დასავლეთის ნართექსითა და სტოა-გალერეით. ტაძარი XII საუკუნეშია აგებული, ნართექსი და გალერეა კი XVI ს-ში. შენობა ორსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. მთავარი დარბაზი აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. საკურთხეველი გამოყოფილია აფსიდის მხრებითა და სატრიუმფო თაღით. აფსიდის მხრები კაპიტელებით სრულდება, რომელთა პროფილს თარო და წრეთარგი შეადგენს. აფსიდში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა განთავსებული. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა, მოხატულობისგან უმცირესი ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. ეკლესიის გრძივ კედლებში სწორკუთხა გასასვლელებია, რომლითაც ის გვერდითა მინაშენებს უკავშირდება. კარის ღიობი დასავლეთითაც არის, რომლითაც ეკლესია დაკავშირებულია ნართექსთან. ორივე მინაშენი აღმოასვლეთით ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება და ორივეგან აფსიდში ტრაპეზის ქვა დგას. ნართექსთან კარითაა დაკავშირებული ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მინაშენებიც, თუმცა ჩრდილოეთის მინაშენის დასავლეთ შესასვლელი მოგვიანებით ამოუშენებიათ და ამჟამად იქ მოხვედრა მხოლოდ ეკლესიიდანაა შესაძლებელი. ნართექსიდან სამხრეთის მინაშენში შესასვლელს თაღოვანი გადახურვა აქვს, თაღს დაბრტყელებული ფორმა აქვს. ნართექსი მსხვილ პილასტრებზე გადაყვანილი თაღებით სამ ნაწილადაა გაყოფილი (პილასტრებს დახრილი სიბრტყისა და თაროსგან შექმნილი მასიური კაპიტელები აქვს), სამხრეთის ნაწილს ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ დამხრობილი მეოთხედსფერული გადახურვა აქვს, სავარაუდოდ ასეთივე გადახურვა უნდა ჰქონოდა ჩრდილოეთის ნაწილსაც, თუმცა ამჟამად მორღვეულია. მოხატული ყოფილა ნართექსიც. ამ სათავსის ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თაღოვანი სარკმლებია გაჭრილი. ნართექსი არქიტრავული გასასვლელით ღია კარიბჭეს უკავშირდება, კარი ორივე მხრიდან თაღებშია მოქცეული. კარიბჭე მთლიანი ნაგებობის სიგანესთან შედარებით, უფრო მოკლეა. ნართექსის მსგავსად ისიც სამ ნაწილიდაა თაღებით გაყოფილი. კარიბჭე სამხრეთითა და ჩრდილოეთით თითო დიდი თაღით, დასავლეთით კი უფრო მომცრო, მსხვილ ბურჯზე დაყრდნობილი, ორი თაღითაა გახსნილი. ეკლესიის ფასადები სრულიად სადაა, არ აქვს არავითარი მორთულობა. ფასადებს წრეთარგისა და ლილვისგან შედგენილი ლავგარდანი ასრულებს. ეკლესიის მხატვრულ ეფექტს დიდი ზომის თლილი ქვების წყობა და კარიბჭის თაღები ქმნის. ეკლესიას აზიდული პროპორციები ჰქონია, თუმცა მინაშენებმა შენობის პროპორციები შეცვალა და ეს აზიდულობა აღარ აღიქმება. ნართექსს ორფერდა გადახურვა აქვს, რომელიც ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მინაშენების გადახურვებს ერწყმის, კარიბჭეს კი ცალფერდა გადახურვა აქვს. ეკლესიის აღმოსავლეთით კვადრატული გეგმის მქონე სამსართულიანი, ბუხრიანი შენობა დგას, რომელიც თლილი ქვითაა მოპირკეთებული. სართულშუა გადახურვები ხის იყო. კედლებში ფართო სარკმლებია გაჭრილი. გარშემო სხვადასვა დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთებია შემორჩენილი. ჩანს გალავანი საკმაოდ დიდ ტერიტორიას საზღვრავდა. გალავანს მთავარი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, შესასვლელის ორივე მხარეს თითო მსხვილი კოტრფორსია. ამ კარიბჭით იზოლირებულ ეზოში ვხვდებით, რომელიც არქიტრავული შესასვლელით უკავშირდება კომპლექსის დანარჩენ ნაწილს (კარი შიგნითა მხრიდან თაღშია მოქცეული). გარდა ეკლესიისა და სამსართულიანი შენობისა, კომლექსის ყველა შენობა ნაგებია დაუმუშავებელი, უხეშად ზედაპირმოსწორებული ქვით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია თლილი ქვაც (კუთხეებში, თაღზე, წირთხლებზე და ა.შ.).