ბერდიკის (ფოლადაურის) ციხე

ბერდიკის (ფოლადაურის) ციხე

ბერდიკის (ფოლადაურის) ციხე ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ფოლადაურთან ახლოს მდებარეობს, მდინარე ბოლნისისწყლის (ფოლადაური) მარჯვენა მხარეს, მაღალი მთის კლდოვან წვერზე. იგი ფოლადაურის ხეობით მიმავალ უმოკლეს გზას აკონტროლებდა, რომელიც „მგლისკარის“ უღელტეხილით ლორეში გადადიოდა. დევი ბერძენიშვილი ციხეს XI-XII საუკუნეებით ათარიღებს, პარმენ ზაქარაია კი მიიჩნევს, რომ განვითარებულ შუა საუკუნეებს არ უნდა მიეკუთვნებოდეს, თუმცა XVI საუკუნეზე გვიან არ უნდა იყოს აგებული. ციხეს სახელი ისტორიული სოფლის – ბერდიკის მიხედვით. ბერდიკი წერილობით წყაროებში პირველად XVII საუკუნეში იხსენიება, მაგრამ ციხესთან დაკავშირებული ცნობები არ გვხვდება. ნაგებობას ეტყობა მრავალი ბრძოლისა და შეკეთებების კვალი. ბერდიკის (ფოლადაურის) ციხე ძალიან რთულად მისადგომ ადგილასაა აგებული, ვახუშტი ბაგრატიონი მის შესახებ წერს: “ციხე ბერდიკისა მაღალსა კლდესა ზედა, ფრიად მაგარი”. მაღალ კლდეზე აღმართული ციხე-სიმაგრე ორგანულად ერწყმის რელიეფს და ძალიან დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე.

 

არქიტექტურა

ბერდიკის (ფოლადაურის) ციხე ორი ნაწილისგან შედგება – ციტადელისა და ქვედა ციხისგან. შენობის გეგმა კლდის ფორმებითაა ნაკარნახევი და რელიეფს ეთანხმება. ციტადელისგან დღესდღეობით შემორჩენილია ორი მომრგვალებული კოშკი და გალავანი მრგვალი კონტრფორსებით. ერთი კოშკი სამი სართულის დონეზეა შემორჩენილი. იგი გეგმით ვიწრო და წაგრძელებული მოხაზულობისაა. კოშკს პირველ სართულზე ორი კარი აქვს, ერთ-ერთი კარიდან კედლის კიბე ჩაუყვება გალავანს. ამავე სართულზე, კართან, მოწყობილია ნიშები. კოშკს ქვეშ აქვს საჭირნახულო სათავსი. მეორე კოშკისგან ოთხი სართულია გადარჩენილი. გეგმით მას კუთხეებმომრგვალებული სამკუთხედის მსგავსი მოხაზულობა აქვს. ამ კოშკსაც ორი კარი კარი აქვს, ერთ-ერთი კონტრფორსის თავზე მოყწობილ პატარა სათავსს უკავშირდება. ორივე კოშკს აქვს სათოფურები და სარკმლები. კოშკებს შორის მიწისქვეშა კამაროვანი სათავსია. გალავნის შიგნით სხვადასხვა სათავსების ნაშთები ჩანს. ქვედა ციხე ციტადელის აღმოსავლეთითაა განლაგებული და ციტადელთან შედარებით, ბევრად დიდი ფართობი უჭირავს, მინიმუმ სამჯერ აღემატება. იგი ძალიან დაზიანებულია. გალავნის შემორჩენილი ფრაგმენტებიდან ჩანს, რომ ორიარუსიანი იყო. კოშკებისგან ორ-ორი სართულია დარჩენილი, რომელთაგან ერთი ყრუა, მეორეზე კი ციტადელის მსგავსი სარკმლებია გაჭრილი. ციხე ნაგებია ადგილობრივი კლდის ფლეთილი ქვით დუღაბზე.

 

 

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.