იდლეთის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

იდლეთის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ იდლეთში მდებარეობს. იგი VI საუკუნის პირველი ნახევრით თარიღდება და ერთ-ერთი უძველესი გუმბათოვანი ტაძარია საქართველოში. ძეგლის უმთავრეს თავისებურებას ოთხწახნაგა გუმბათის ყელი წარმოადგენს, რაც გამონაკლისია ფეოდალური ხანის ქართულ ხუროთმოძღვრებაში. ტაძარი საინტერესოა იმითაც, რომ მისი სახე ჯერ კიდევ მხატვრულად შეუმუშავებელია და არქაულობის ხასიათს ატარებს, მისი ექსპერიმენტულობა გარკვეულ წარმოდგენას გვიქმნის პირველი გუმბათოვანი ტაძრების განვითარებაზე. ეს პატარა ეკლესია შუასაუკუნეების ქართული არქიტექტურის ერთ-ერთი საინტერესო ნიმუშია.

 

არქიტექტურა

იდლეთის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა. გეგმით ის თანაბარმკლავიან “თავისუფალ ჯვარს” წარმოადგენს. აღმოსავლეთ მკლავში ნახევარწრიული აფსიდია.  გუმბათის ყელის საბჯენი თაღების ქუსლებთან, კუთხეებში მასიური თაროებია დაყოლებული. თაროების დონეზე საბჯენი თაღები მკლავის სიღრმეშია შეწეული, რაც უფრო ფართო კვადრატს წარმოქმნის. კვადრატზე აღმართულია გუმბათის ყელი, რომელიც ექსტერიერში ოთხწახნაგა, კუბურ მოცულობას წარმოადგენს. გუმბათის ყელის ოთხივე კუთხეში ტრომპებია. მათ საბჯენი თაღები არა აქვთ და ქარგილებითაა ამოყვანილი. გუმბათის კამარის ქუსლამდე გრძელდება ტრომპებზე აყვანილი სიბრტყეები, რომლებიც გარედან ოთხწახნაგა გუმბათს ინტერიერში რვაწახნაგა ფორმას აძლევს. ამ სიბრტყეების თავზე სამკუთხოვანი თაროები იქმნება. თაროებიდან კამარის წვერამდე გუმბათს ოთხივე ნაკერი გასდევს. გუმბათი ოთხი სეგმენტით შეკრული კამარითაა გადახურული. ტაძარს  აფსიდსა და სამხრეთ მკლავში თითო სარკმელი აქვს, გუმბათის ყელში კი ოთხი სარკმელია, რომელთაგან აღმოსავლეთისა შედარებით ფართო და თაღოვანია, დანარჩენი სამი – სწორკუთხა. ნაგებობას ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ეკლესიისთვის მოგვიანებით სათავსი – ე.წ. „საქალებო“ მიუშენებიათ დასავლეთის მხრიდან. სათავსი გეგმით სწორკუთხაა და ჩრდილოეთ კედლებზე ამოყვანილია სამი წყვილი მასიური პილასტრი, რომელთა თავზე ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები გადადის. “საქალებოს” ორი შესავლელი აქვს – ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში. ერთადერთი სარკმელი – დასავლეთ კედელშია. ამ მინაშენის აგების დროს ეკლესია შეუკეთებიათ და მისთვის ლავგარდანი შემოუყოლებიათ. გუმბათის ყელზე სამი რელიეფური ჯვრის გამოსახულებაა. ტაძარი ნაგებია ქვიშაქვის დიდი ლოდებით. ეკლესიის ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა, თუმცა დღესდღეობით მოხატულობის უმცირესი ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ფრესკები XII საუკუნით თარიღდება. ნახატი მკაცრი და ამავე დროს მოქნილია, ფერადოვანი ზედაპირის დამუშავება გრაფიკული ხასიათისაა. მოხატულობის კოლორიტი მოწითალო-ყავისფერისა და ნაცრისფერის შეხამებაზეა აგებული. გუმბათში ამაღლების კომპოზიცია გაირჩევა თორმეტი მოციქულით. საკურთხევლის კონქში ვედრების ფრაგმენტია გამოსახული, ქვემოთ, საკურთხევლის კედლებზე კი – ეკლესიის მამათა ექვსი ფიგურა. საკურთხევლის სარკმელი ორი ორნამენტული ზოლითაა შემკული. სამხრეთ მკლავის სამხრეთ კედელზე გამოსახულია ჰეროდეს ნადიმის სცენა, აღმოსავლეთ კედელზე ნათლისღების ფრაგმენტია. ჩრდილოეთ მკლავის კამარაში წმინდანის აბრისები ჩანს.

 

 

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო.